Kalça Protezi Ameliyat Sonrası Rehabilitasyon

Kalça protezi ameliyatı sonrasında  hastanın standart bakım protokolü içinde intravenöz beslenme, diyet, mesane ve bağırsak fonksiyonu ve dren takibi yer alır. Enfeksiyon önemli bir komplikasyon olduğu için anestezi indüksiyonu sırasında verilen antibiyotik profilaksisi ameliyat sonrası 24-72 saate kadar sürdürülür. Kateter varlığı, üriner enfeksiyon gibi durumlarda daha uzun süre antibiyotik verilir. Kalça Protezi ameliyatı sonrası drenin 24 saat içinde çıkarılmasının retrograd enfeksiyon olasılığını azalttığı ve ameliyat sonrası rehabilitasyonu kolaylaştırdığı bilinmektedir. Rehabilitasyon programının başarılı olabilmesi için hastanın kalça protezi ameliyatı sonrası ağrısının giderilmesi şarttır. Ameliyattan sonraki 24-48 saat içinde klasik intramusküler analjezikler  yerine, opoid analjeziklerin hastaya infüzyon pompalarıyla kontrollü analjezi (HKA) yöntemiyle verilmesi  uygulanmaktadır.

Kalça protezi ameliyatı sırasında belirgin kan kaybı olmuşsa, kan transfüzyonu gerekebilir. Son yıllarda elektif kalça protezi ameliyatı öncesi otolog kan transfüzyonu sıkça uygulanan bir yöntemdir.

Kalça protezi ameliyatlarından sonra görülen önemli bir komplikasyon da dislokasyon ve subluksasyonlardır. Erken ve geç dönemde rastalanabilecek bir komplikasyon olan dislokasyonların önemli bir bölümü kalça protezi ameliyatından sonraki ilk ıo gün içinde; sık olarak da ameliyathane ile ayılma odası arasındaki transfer sırasında meydana gelmektedi.  Bu nedenle hastanın ameliyat sonrası ayılma odasında kalça filmleri çekilir. Ameliyat edilen ekstremite bir askıya veya abduksiyon yastığına  yerleştirilir. On beş derecelik abduksiyon ve nötral pozisyonda tutulursa dislokasyon önlenebilir. Eğer kalça protezi ameliyatında anterior girişim sözkonusu ise dislokasyon en çok adduksiyon ve dış rotasyonda meydana gelir. Eğer posterior girişim söz konusu ise, dislokasyon en çok fleksiyon, adduksiyon ve iç rotasyonda meydana gelir. Hastadan özellikle erken kalça protezi ameliyat sonrası devrede bu pozisyonlardan sakınması istenir. Heterotopik ossifikasyon (HO) kalçaprotezi ameliyatını takiben erken ameliyat sonrası dönemde sıkça karşımıza çıkar. Kesin nedeni belli olmayan bu durum için bazı risk faktörleri üzerinde durulmaktadır. Ankilozan spondilit, jüvenil kronik artrit, diffüz idiopatik skeletal hiperosteozis, iki taraflı osteoartritli erkek hastalar, daha önce HO öyküsü olan hastalar riskli gruba girmektedir. Genel kalça protezi cerrahi girişimin tipi (lateral yaklaşım, trokanterik osteotomi), çimentosuz kalça protezi uygulamaları, ameliyat sırasında kas iskemisi, daha önce geçirilmiş cerrahi, epidural anestezi, ameliyat sonrası tekrarlayan çıkıklar, hematom gibi durumlarda HO daha sık görülmektedir. Heterotopik ossifikasyon genellikle ameliyattan hemen sonra gelişir ve üç-dört-hafta içinde röntgende görülebilir. Üç- altı ay içinde ilerlemesi durur. Son zamanlarda HO'nun önlenmesi ve tedavisi konusunda çalışmalar yapılmaktadır. Bu konuda en yaygın profilasi yaklaşımı non-steroidal antienflamatuvar ilaçların (NSAEİ) kullanımıdır. İndometazin (75 mg/gün), ibuprofen (1200 mg/gün) ve naproksen (750 mg/gün) üzerinde en çok çalışma yapılan ve etkin bulunan NSAEİ'dir. Kalça protezi ameliyatının birinci günü ilaç kullanımına başlanarak, tedaviye altı hafta devam edilir. Ameliyattan çıkan hastanın bilinci yerine geldikten hemen sonra kalça protezi ameliyatı öncesi dönemde öğrendiği derin solunum (spirometre ile), ayak bileği dorsi-plantar fleksiyonu egzersizlerine başlaması hatırlatılır. Kalça Protezi ameliyat sonrası birinci günde ciddi ağrı sorunu olmayan ve quadriseps kası güçlü hastalar düz bacak kaldırma egzersizini ve ayak tabanını yatağa destekleyerek diz fleksiyonunu yapabilirler. Quadriseps ve gluteal izometrik egzersizler ve ayak bileğine sirkumdiksiyon egzersizleri günde üç-dört kez l0 lu tekrarlı olarak yapılır. Trokanterik osteotomi nedeniyle gluteus medius kası kesildiyse kalça abduksiyonu ve güçlendirme egzersizlerine geç başlanır ve egzersizler modifiye edilir. Kalça protezi ameliyatı öncesi dönemde belirgin kalça fleksiyonu olan hastalar, karşı kalçayı fleksiyona getirerek ameliyatlı tarafın abdominal, gluteal ve quadriseps kaslarını kasarak (Thomas testi) ameliyatlı kalçayı ekstansiyona getirmeye çalışabilirler.Yüzüstü yatmak da yararlı olabilir. Ameliyat sonrası erken ve geç dönemde yapılacak egzersizler Tablo 1 de özetlenmiştir. Bu arada hastaya ameliyatlı kalçasıyla yapmaması gereken hareketler bir kez daha hatırlatılır (Tablo 2,). Hastaların büyük bir çoğunluğu ikinci günde yatakta oturtulur, Ama 90 dereceyi aşan kalça fleksiyonuna izin verilmez. Oturma süresi bir defada 30 dakikayı geçmemelidir. Uygulanan protez tipi ve girişim yönüne uygun olarak yürüme programı başlatılır ve ekleme ne kadar yük vermesi gerektiği anlatılır. Ekleme verilecek yük oranını hesaplamak için, ameliyatlı kalça üzerine basan ayak tartı üzerine yerleştirilir ve tartıya istenen ağırlık verilir

                          TABLO 1

AMELİYAT  SONRASI  EGZERSİZ  PROGRAMI

  Hastane içi egzersizler

  Ameliyat günü  

   Spirometre ile derin solunum

   Ayak bileği dorsi-plantar fleksiyonu

  Ameliyat sonrası

  ı. gün                                          

   Ayak tabanı yatağa temas ederken diz fleksiyonu

   Düz bacak kaldırma

   Quadriseps izometrik

   Cerrahi girişim yerine göre gluteal izometrik

   Ayak bileğine sirkumdiksiyon

  2-3. gün

   Kalça abduksiyonu

   Kalça ve diz fleksiyonu (kalça fleksiyonu <90°)

   Ayakta kalça ekstansiyonu

  5. gün

   Ev egzersiz programının öğretilmesi

   Yürüme eğitimi

  7.gün

    Merdiven inip çıkma eğitimi

  Ev egzersiz programı

  Sırtüstü yatarken

    İzometrik egzersizler

              Gluteal setting

               Abduksiyon

               Quadriseps setting

               Ayak bileği izotonikleri

    Ayak tabanı yatağa temas ederken kalça ve diz fleksiyonu

    Modifiye düz bacak kaldırma

    Kalça abduksiyonu        

   Otururken

    Diz fleksiyon-ekstansiyonu

    Postür egzersizleri

               Boyun rotasyonu

               Omuz sirkumdiksiyonu

   Ayakta

    Dizler kalça düzeyini geçmeyecek şekilde yerinde sayarak yürüme


Etiketler : kalça protezi , total kalça protezi , kalça protezi nedir , kalça protezi ameliyatı , kalça protezi hakkında , kalça protezi , kalça protezi egzersizleri , kalça protezi bilgileri , kalça protezi ameliyatları , kalça protezi çeşitleri

ortopedi çocuk bakımı